Sinemada Anlam Üretimi ve Çocukların Sinema İle Tanışması

Yazar
Kocaman Bi' Site
Kategori
Sinema
Tarih
10/8/2020

Sinema… 7. sanat şeklinde adlandırdığımız, türlü türlü yeniden üretimi olan ve varoluşu için teknik araç gereç desteğine ihtiyaç duyan bir ifade biçimi. Pek çok insanın hayatına yön veren sinema değeri ve varlığı, ulaşılabilirliği de söz konusu olunca, çocuklarımızın sağlıklı kodlamalar yaparak büyümesi için de bir hayli önem arz ediyor.

Sinema Ne Anlatıyor?

Sinemanın geçmiş yıllarda doğru düzgün yolu olmayan kasabalarda bile bir “kitle iletişim aracı” olarak varlık göstermesinin, sinemanın mesaj iletme anlamında çok güçlü olduğuna bir kanıt niteliğindedir. Sinemanın bir “şeyler” anlatabileceği, daha doğru bir tanımla, bir gönderici görevi üstlenerek bir “mesajı” kodlayarak, alıcıya iletilebileceğinin farkedilmesi ikinci dünya savaşı dönemlerine denk geliyor. Savaş döneminde Fransız bir grup insan, izledikleri, ancak lisanını anlamadıkları ve Amerikalı yönetmenler tarafından üretilen sinema filmleri karşısında çeşitli yönetmenlerin farklı anlatı tarzlarına sahip olduklarını fark ediyorlar ve bu farkındalık sonrası sinema ve sinemada oluşan kodların incelenmesi yoğunlaşıyor. 

Sinemada Anlam

Sinema vasıtasıyla, tıpkı bir edebi eser gibi detaylı ve yoğun anlatımlar yapılabileceğinin farkedilmesi, sinemayı “üreten” beynin otoritelerce edebiyattaki karşılığının yazar olduğu iddia edildikten sonra, kameraların, yönetmenlerin kalemleri olduğu ve çeşitli görüntüleri bir araya getirerek bir anlam yığını oluşturma süreçlerinin izleyici açısından çok önemli olduğunun anlaşılmasına yol açmıştır.

Sinema Bizi Nasıl Etkiliyor?

Sinemanın maruz kalan tüm insanlar üzerindeki etkisi, basit bir reklam deneyimi gibi ele alınabilir. Amerikan sinema endüstrisinin yoğun üretimi sonucu sinema tüketicilerinin çok büyük bir bölümü Amerikalı yapımcı ve yönetmenlerin ürettiği eserleri izlemekte ve dolayısıyla da o üretimi gerçekleştiren insanların vizyonlarını “tüketmektedir.” Bu bağlamda birçok insanın Amerikalı üreticilerin mesajları ile yönlendirildiğini söylemek mümkündür.

Sinema Kitleleri Nasıl Kontrol Ediyor?

Kitle iletişim aracı olarak ele alındığında, sinemanın diğer propaganda süreçlerinden biraz farklı olduğunu söylemek mümkündür. Herhangi bir televizyon açık oturumunda yapılan Amerikan propagandası sizi zerre etkilemez iken, Pearl Harbor baskınının anlatıldığı aynı adlı Hollywood üretimi sinema filmi, Amerika’nın kendisine saldıranlara karşı tutumu hakkında bilinçaltınıza “ufak bir fikir” yerleştirebilir. Bu filmi 14 yaşında bir çocuğun deneyimlediğini düşünelim. Kendisine sunulan “kodlar” karşısında savunmasız bir beyin, mesajı üreten tarafından kolayca manipüle edilebilir. 

İşte tam bu noktaya kadar sabırla okuduysanız, çocuklarımızın sinema tüketiminin niçin önemli olduğu kısma geldik demektir. 

Çocuk ve Sinema

Konuyu tam olarak detaylı bir şekilde ele almadan önce, Türkiye’de bulunan X ve Y kuşaklarının Türkiye dışındaki hayatı sinema filmlerinden öğrendiklerini söylemek mümkündür. Yani Amerika’nın, Rusya’nın ve dahi, “erkek ve kadın” gibi değerlerin anlamlarının oluşmasında Amerika sinemasının etkisi oldukça büyüktür.

Tüm bu bilgiler eşliğinde çocuklara yönelik sinema üretimi yapan Disney, Pixar vb büyük şirketlerin animasyonlarında pek çok politik gönderme olduğunu ve çocuklarınız bu göndermeleri anlamasa dahi, kimliklerinin oluşumunda rol oynayabileceğini hatırlatmak istiyoruz. 

Dolayısıyla sinema konusunda bilinçli bir izleyici ve ebeveyn olmak, çocuğunuzu yalnızca bir iki “izin sertifikasının” koruyabileceğinden daha fazla korur.

İzlediğiniz film sonrası çocuğunuzla konuşmak, film akışındaki olayların geri dönüşünü almak ve karakterler üzerine sohbet etmek çocuğunuzun tarafınızca onaylamayacağınız bilgiler edinip edinmediğini tespit etmek için faydalı olabilir. Aynı şekilde filmi tüketen çocuğunuzun hal ve hareketlerindeki değişiklikleri izlemek de etki tespiti için faydalı olacaktır.

Örneğin bu konuda pek meşhur olan Zootropolis: Hayvanlar Şehri filmini bir de siyasi bağlam farkındalığı ile tekrar izleyin. Hayvanların toplumdaki rollerini inceleyin ve karakter çatışmalarını daha dikkatli izleyin. Amerikan siyasi gündemi ile doğrudan bağlantılı olan Zootropolis sonrası çocuğunuzla sohbet edin ve toplum hakkında edindiği izlenimleri sorun. Zootropolis örneğinde toplum konusunda olumlu ve hoşunuza giden geri dönüşler alacaksınız. Peki ya diğerleri?

Burada değinmek istediğimiz nokta, internet dedikodularındaki “gizli mesajlar” tadında komik şeyler değil elbette.

Sinemanın üretimi, varoluşundan gelen doğası nedeniyle anlam üretimini bu şekilde gerçekleştirmiş ve çok pahalı bir üretim süreci içerdiğinden dolayı da “görüntünün ne anlatacağı” sorunsalı, üreticileri tarafından ince ince hesaplanmış bir sanat dalı. Sinema üreten insanların da çeşitli idealler peşinde olduğu bilindiğinden dolayı, sinemadaki anlam üretiminin çocuklarınız üzerinde oluşturabileceği negatif yönelimler için farkındalık kazanmalısınız.

Örneğin son dönemlerde neredeyse her eve giren Netflix’in, 3 kız çocuğunun dansçı olma hayallerini anlatan ve oyuncu olarak çok küçük yaşta kızları kullanarak, kız çocuklarının kıyafet seçimlerinde toplum bireylerince “seksi olarak kodlanan” kıyafetler ile bir izlence olarak sunması çok ciddi pedofil tartışmalarına yol açtı ve Reddit, Ekşi Sözlük gibi yeni medya ortamlarında da hala tartışılmakta. Sinema yapımcılarını her daim “sıradan ticaret girişimcileri” olarak görmek fazla naif bir yaklaşım olurdu.

Sonuç olarak biraz toparlamak gerekirse, çocuklarınızın sinema ile tanışmasını ebeveynler olarak kontrol altında tutmalı ve egemen endüstri sahipleri tarafından manipüle edilmemelerini sağlamalısınız. Bu bağlamda filmlerin başında veya afişlerinde/önizlemelerinde gösterilen sertifikalar hakkında fikir sahibi olmalı ve ebeveyn olarak bir kontrol mekanizması oluşturmalısınız. Özellikle ekranla yeni tanışan ve “öğrenmeye çok açık” olan çocuğunuzun tüketeceği animasyon ve diğer eğitici içerikleri de önceden tüketmeli ve bir filtreden geçirmelisiniz.

Endüstriyel Sinemanın Tüketime Etkisi

Yukarıda incelediğimiz tüm kitle iletişim ve anlam üretimi durumlarına ek olarak bir de Disney, Pixar, Marvel ve DC Comics gibi firmaların asıl "ekmek kapısı" olan ek ürünler ve büyük bir pazarlama batağı var ki, ailelerin çaresizce balıklama atladığı asıl tuzak burası. Prenses kıyafetleri, süper kahraman oyuncaklarının yanı sıra, "lisanslı ürün" adı altında satılan ürünler geniş bir kullanım yelpazesi ile çocukların arzusuna sunuluyor ve dahi reklam kampanyaları aileleri hedefleyerek büyük bir "tüketim batağı" oluşturuluyor. Normal bir defter X lira iken, üzerinde dönemin popüler süper kahramanı basılması nedeniyle fiyatı tavan yapıyor.

Eğer bu tarz durumlar karşısında aileler olarak bilinçsiz davranmaya devam edersek, basit kırtasiye malzemelerine dahi ufak servetler ödemeye mahkum olacağız...

Mail Listesine Kaydol!

Haftalık Bültenler İle Hiçbir Şeyi Kaçırma...
Tamamdır, seni de aramıza aldık.
Belki de bir daha denemelisindir...

Deneyimlerini Paylaş!

Sen de çocuk ve ebeveynliğe dair deneyimlerini
diğer ebeveynler ile paylaşabilirsin.

Yazar olmak için tek yapman gereken başvuru formunu doldurup göndermek. Ebeveynlik deneyimlerini paylaşarak, senin geçtiğin yollardan geçen anne ve babalara ilham kaynağı olabilirsin.

Yazar Ol!

Yasal Uyarı

Kocaman Bi' Site içerikleri, bağımsız içerik üreticileri aracılığı ile sağlanmaktadır. Telif haklarına sahip olduğunuz bir içeriğin kopyalanmış olduğundan şüpheleniyorsanız bize ulaşın!

Telif Bildir

İçerik Sağlayıcı Ol!

"Hayal Mimarı" hareketimizi beğendin mi? Gelecek nesillere ilham olma fikri hoşuna gittiyse ve yazdığın masallar sitemizde yayınlansın istiyorsan hemen bize ulaş!

İçerik Gönder

Buradan Devam Et!

Ebeveynlik

Çocuğu Uyurgezer Olan Aileler Neler Yapmalı?

Ebeveynlik

Daha İyi Bir Ebeveyn Olmak İçin Atılması Gereken Ufak Adımlar

Ebeveynlik

Bebek Odası Hazırlanırken Bilinmesi Gereken Detaylar

Ebeveynlik

Yeni Nesil Ebeveynlik: Dijital Dünya