Kayıp Düğmenin İzinde

Nisan ayının ılık bir cumartesi sabahıydı. Güneş, Akasya Sokağı'nın taş döşeli kaldırımlarına süzülürken Defne'nin penceresinden içeri sokulmuş, yatağının ucundaki turuncu tekir kedi Mırnav'ın tüylerini altın rengine boyamıştı. Aşağıdan, anneannesinin mutfağından gelen taze açılmış poğaça kokusu odanın içinde dolanıyor, Defne'nin midesini hafifçe gıdıklıyordu.

Nisan ayının ılık bir cumartesi sabahıydı. Güneş, Akasya Sokağı'nın taş döşeli kaldırımlarına süzülürken Defne'nin penceresinden içeri sokulmuş, yatağının ucundaki turuncu tekir kedi Mırnav'ın tüylerini altın rengine boyamıştı. Aşağıdan, anneannesinin mutfağından gelen taze açılmış poğaça kokusu odanın içinde dolanıyor, Defne'nin midesini hafifçe gıdıklıyordu. Defne, yaz tatilinin başlamasına daha çok vardı ama her hafta sonu anneannesinin küçük taş evine gelmeyi çok severdi. Burası, şehrin gürültüsünden uzakta, sardunyalarla, leylaklarla ve birbirini ismiyle tanıyan komşularla dolu küçük bir kasabaydı. Anneannesinin evi de sokağın tam ortasında, yeşil kepenkli, eski bir taş evdi. O sabah Defne, dolaptan en sevdiği yün hırkasını çıkardı. Yosun yeşili, üzerinde beş tane ahşap düğmesi olan bu hırkayı anneannesi geçen kış kendisi için örmüştü. Tam kollarını geçirirken bir şey fark etti: en alttaki düğme yoktu. İplikler hafifçe sarkmış, ahşap düğmenin yerinde küçük bir boşluk kalmıştı. "Anneanne!" diye seslendi merdivenlerden inerken. "Hırkamın düğmesi düşmüş!" Anneannesi, elindeki tahta kaşığı tencerenin kenarına bırakıp gözlüğünü burnunun ucuna indirerek hırkaya dikkatle baktı. "Aaa, bak sen şu işe," dedi yumuşak bir sesle. "Bu düğmeleri ben kasaba pazarındaki Hüsnü Amca'dan almıştım. Onun gibisi başka yerde bulunmaz. Ama merak etme, bir tanesi daha vardır kutuda." Anneannesi dikiş kutusunu açıp uzun süre karıştırdı. Yüzüksü, makaralar, renkli iplikler birbirinin üstüne yığıldı. Ama o özel ahşap düğmeden tek bir tane bile çıkmadı. "Hımm," dedi anneanne, kaşlarını hafifçe çatarak. "Galiba dün bahçede dikiş dikerken yanıma almıştım. Belki orada düşürmüşümdür." Defne hemen atıldı: "Ben bakarım! Hem Mırnav'la birlikte bütün sokağı arayabiliriz." Anneannesi gülümsedi ve onun saçlarını okşadı. "Tamam canım. Ama sokaktan çıkma, tamam mı? Komşulara da selam vermeyi unutma." Defne, Mırnav'ı kucağına alıp dışarı çıktı. Sokak, sabahın bu erken saatinde sessiz görünüyordu ama dikkatli bakınca aslında hiç de sessiz olmadığı anlaşılıyordu. Bir pencereden radyo sesi, başka bir evden çay kaşığının fincana çarpma sesi, uzaktan da bir simitçinin nidası geliyordu.

Defne, anneannesinin bahçesinden başladı aramaya. Sardunyaların diplerini, taş duvarın çatlaklarını, hatta köpek kulübesinin yanını bile kontrol etti. Mırnav da onu takip ediyor, ara sıra bir böceğin peşinden koşup geri dönüyordu. Ama o küçük ahşap düğmeden eser yoktu. "Belki sokağa yuvarlanmıştır," diye düşündü Defne ve bahçe kapısından dışarı çıktı. Tam o sırada yan komşunun kapısı açıldı. İçeriden, bastonuna dayanarak ağır ağır çıkan Şefik Dede göründü. Beyaz bıyıkları sabah güneşinde parlıyordu. "Vay, Defne! Günaydın bakalım. Bu sabah erken kalkmışsın," dedi sıcacık bir sesle. "Günaydın Şefik Dede. Hırkamın düğmesini arıyorum. Anneannem dün burada dikiş dikerken düşürmüş olabilirmiş. Acaba siz gördünüz mü?" Şefik Dede gözlüğünü düzeltti ve bir süre kaldırıma baktı. "Vallahi ben görmedim kızım. Ama dur, sana bir fikir vereyim. Sokağın sonundaki Nimet Teyze her sabah kaldırımları süpürür. Belki onun süpürgesine takılmıştır. Hem ona gidersen sana mutlaka bir parça ev yapımı reçel ikram eder." Defne teşekkür etti ve Mırnav'la birlikte sokağın sonuna doğru yürümeye başladı. Yolda, kapısının önündeki saksıları sulayan bir kadın gördü. Daha önce hiç konuşmamıştı onunla. Anneannesinin "bizim yeni komşu" diye bahsettiği Sevgi Hanım olmalıydı. Defne biraz utangaçlık duydu ama yine de durdu. "Merhaba," dedi cesaretini toplayarak. "Ben Defne. Karşı evdeki anneannemin yanına geldim. Hırkamın bir düğmesini kaybettim. Acaba bahçenizin önünde küçük, yuvarlak, kahverengi bir düğme gördünüz mü?" Sevgi Hanım, elindeki sulama kabını yere bıraktı ve gülümsedi. "Aman ne tatlı bir komşum varmış da haberim yokmuş. Ben Sevgi. Düğme görmedim ama gel bakalım, beraber bakalım şu saksıların etrafına." İkisi birlikte saksıların etrafını, kapı önündeki paspasın altını araştırdılar. Mırnav da sanki onlara yardım ediyormuş gibi burnunu çiçeklerin arasına soktu. Düğme yine yoktu. Ama Sevgi Hanım, Defne'ye balkonundaki minik limon ağacını gösterdi ve onun ilk açan çiçeğini ona armağan etti. Defne, çiçeği saçının tokasına iliştirdi ve yola devam etti. Sokağın ortalarına geldiğinde, kaldırımın kenarında oturmuş ağlayan küçük bir çocuk gördü. Beş yaşlarında, kıvırcık saçlı bir oğlandı bu. Önünde yere düşmüş bir dondurma külahı vardı. "Ne oldu?" diye sordu Defne, yanına çömelerek. "Dondurmam... düştü," diye hıçkırdı çocuk. "Annem bana yeni almıştı. Şimdi kızacak." Defne bir an düşündü. Cebinde, anneannesinin sabah ona verdiği harçlık vardı; o parayla aslında pazardan bir bilye almayı planlıyordu. Ama çocuğun ıslak gözlerine bakınca içi cızladı. "Üzülme," dedi yumuşakça. "Köşedeki bakkalda dondurma satıyorlar. Hadi sana yenisini alalım, olur mu?" Çocuğun yüzü bir anda aydınlandı. Birlikte bakkala gittiler. Bakkal Cemal Amca, Defne'yi tanıyordu; anneannesinin torunuydu ne de olsa. Defne küçük çocuğa bir külah dondurma aldı ve onu evine kadar bıraktı. Çocuğun annesi kapıda Defne'ye o kadar içten teşekkür etti ki, Defne yanaklarının kızardığını hissetti. Tekrar sokağa çıktığında, düğmeyi unutmuş gibiydi. Mırnav da yorulmuş olacak ki bir duvarın üstüne çıkmış güneşleniyordu. Defne en sonunda Nimet Teyze'nin kapısına vardı.

Nimet Teyze, kapıyı açtığında elinde hâlâ süpürgesi vardı. Yuvarlak yüzlü, gülümsemesi sıcacık bir kadındı. Defne ona düğmeyi anlattı. "Aaa, dur bakalım kızım," dedi Nimet Teyze. "Bu sabah süpürürken bir şey takıldı süpürgeme. Atayım dedim, sonra cebime koydum, ne olur ne olmaz diye." Önlüğünün cebini karıştırdı ve avucunu Defne'ye uzattı. Avucunun içinde, sabah güneşinde parıldayan küçük, yuvarlak, kahverengi bir ahşap düğme duruyordu. Defne sevinçle bir çığlık attı. "Bu o! Bu benim düğmem!" Nimet Teyze güldü ve düğmeyi onun avucuna bıraktı. Ardından da söz verdiği gibi içeri davet etti. Defne, taze ekmek ve vişne reçeli yedi mutfağında. Nimet Teyze ona, gençliğinde bu sokakta nasıl büyüdüğünü, anneannesiyle nasıl arkadaş olduklarını anlattı. Defne, her cümleyi büyük bir merakla dinledi. Eve dönerken Akasya Sokağı artık sabah erkenki gibi sessiz değildi. Bir balkondan Sevgi Hanım el salladı ona. Şefik Dede bahçesinden seslendi: "Buldun mu bakalım kayıp hazineyi?" Defne, avucundaki düğmeyi havaya kaldırarak gülümsedi. Dondurmasını aldığı küçük çocuk da kapısının önünde oynuyordu; Defne'yi görünce koşup elini salladı. Anneannesinin kapısından girdiğinde, mutfaktan hâlâ poğaça kokusu geliyordu. Anneannesi onu görünce, "Eee, bakalım," dedi merakla. "Maceran nasıl geçti?" Defne, avucunu açıp düğmeyi masaya bıraktı. Sonra da o sabah olan her şeyi tek tek anlattı: Şefik Dede'yi, Sevgi Hanım'ı, küçük çocuğu, Cemal Amca'yı ve Nimet Teyze'yi. Anneannesi onu dinlerken gözleri yumuşacık bir ifadeyle parlıyordu. "Anladım," dedi sonunda. "Sen bir düğme aramaya çıktın ama eve bir sokak dolusu dostla döndün." Defne bir an durdu. Daha önce hiç böyle düşünmemişti ama anneannesi haklıydı. Sabahleyin Akasya Sokağı onun için sadece anneannesinin evinin bulunduğu yerdi. Şimdiyse her kapının ardında bir tanıdık, bir gülümseme, bir hikâye vardı. Anneannesi dikiş kutusunu açtı, ince bir iğneye kahverengi iplik geçirdi ve düğmeyi yerine dikmeye başladı. Defne, yanı başında oturdu, başını anneannesinin omzuna yasladı. Mırnav da ayaklarının dibine kıvrıldı, kuyruğunu yavaşça oynattı. Dışarıda öğle güneşi, taş döşeli sokağı altın rengine boyamaya devam ediyordu. Defne, anneannesinin iğnesinin sessizce kumaşta dolaşmasını izledi ve fark etti ki bazı şeyler kaybolur, sonra geri bulunur; ama o kayıp şeyin peşine düşerken bulduklarımız, bazen aradığımızdan çok daha kıymetli olur.

O akşam Defne, anneannesinin dikiş kutusunun yanına oturmuş, ceketinin yeni düğmesini parmaklarıyla yokluyordu. Pencereden içeri giren akşam serinliği, perdeleri usulca dalgalandırırken anneannesi ona bir bardak ıhlamur uzattı. Defne gülümsedi; bir düğme aramak için çıktığı yolda, sokağın kendisinden çok daha fazlasını barındırdığını fark etmişti. Komşular birer isim, birer kapı değildi artık; her biri bir hikâyeydi. Mırnav da kucağına kıvrılmış, sanki onunla aynı şeyi düşünüyormuşçasına derin derin mırlıyordu.