Adaletli Maymun Kadı

Bir zamanlar, ne çok uzakta ne de çok yakında, kocaman incir ağaçlarının dallarını birbirine değdirdiği yemyeşil bir ormanın tam ortasında, adına 'Yaprakkent' denilen minik bir orman kasabası varmış. Bu kasabanın bilge kadısı ise gümüş sakallı, yumuşak bakışlı ihtiyar bir maymunmuş. Ona kısaca 'Kadı Meymun' derlermiş.

Bir zamanlar, ne çok uzakta ne de çok yakında, kocaman incir ağaçlarının dallarını birbirine değdirdiği yemyeşil bir ormanın tam ortasında, adına 'Yaprakkent' denilen minik bir orman kasabası varmış. Bu kasabanın bilge kadısı ise gümüş sakallı, yumuşak bakışlı ihtiyar bir maymunmuş. Ona kısaca 'Kadı Meymun' derlermiş. Kadı Meymun her sabah kasabanın ortasındaki yassı taşın üstüne oturur, yosun kokulu havayı içine çeker ve derdi olan kim varsa sabırla dinlermiş. Onun bir huyu varmış: Kimseye kızmaz, sesini hiç yükseltmezmiş. 'Adalet' dermiş, 'aceleyle değil, kulakla bulunurmuş.' Bir bahar sabahı, çiğ taneleri henüz yapraklardan süzülürken, kapıya iki komşu gelmiş. Biri kızıl tüylü, telaşlı bir tilkiymiş; adı Sencer'miş. Diğeri ise tombul yanaklı, uzun kulaklı bir tavşan; ona da Pamuk derlermiş. İkisinin de yüzü asıkmış, kuyrukları yere sarkmış. 'Kadı efendi,' demiş Tilki Sencer soluk soluğa, 'komşum Pamuk benim emeğimi çalmış!' Tavşan Pamuk ise kulaklarını dikip itiraz etmiş: 'Ben hiçbir şey çalmadım, o meyveler benim ağacımdan düşenlerdi!'

Kadı Meymun elini kaldırmış, ikisine de sıcak bir gülümseme sunmuş. 'Yavaş yavaş,' demiş. 'Önce sen anlat Sencer, sonra sıra Pamuk'a gelirmiş.' Tilki Sencer derin bir nefes almış. 'Efendim,' demiş, 'bizim bahçenin kenarında yaşlı bir incir ağacı varmış. O ağacı ben tam otuz gün boyunca her sabah sulamışım. Kuyudan su taşımışım, dibindeki otları ayıklamışım. Dün sabah ilk incirler olgunlaşmış, sepetimi alıp toplamaya gitmişim. Bir de ne göreyim? Ağacın altındaki bütün incirler toplanmış, geriye yalnızca yapraklar kalmış!' Sonra sıra Pamuk'a gelmiş. Tavşancık, patisiyle burnunu ovuşturmuş. 'Kadı efendi, doğrudur, incirler benim sepetimde. Ama ben yalnızca yere düşenleri topladım. Ağacın dallarına hiç dokunmadım. Anneannem bana derdi ki, yere düşen meyveler ormanın ortak sofrasındanmış, herkes alabilirmiş.' Kadı Meymun sakalını sıvazlamış. Bir süre sessiz kalmış, uzaktan gelen ağustosböceği sesini dinlermiş gibi başını yana eğmiş. Sonra iki komşuya da bakmış. 'Anlaşılan,' demiş, 'ikinizin de kalbi temiz, ama iki farklı doğru birbirine değmiş. Bir eski kural varmış, bir de emek varmış. Şimdi ben size bir soru sorayım: Pamuk, sen incirleri toplarken ağacın kim tarafından sulandığını biliyor muydun?' Pamuk başını öne eğmiş. 'Bilmiyordum efendim,' demiş fısıltıyla. 'Ağaç hep oradaymış sandım, kendi kendine yetişirmiş sandım.' 'Peki Sencer,' demiş Kadı, 'sen o ağacı sularken, Pamuk'un her sabah oradan geçtiğini, yere düşenleri topladığını görmüş müydün?' Tilki de biraz utanmış. 'Görmüştüm efendim, ama hiç seslenmedim, ona da haber vermedim.' Kadı Meymun'un gözleri ışıldamış. 'İşte,' demiş, 'adalet burada saklıymış. Emek gören göze görünmeyince, hak da yanlış anlaşılırmış.'

Kadı Meymun yassı taşın üstünde biraz doğrulmuş ve yumuşak sesiyle kararını söylemiş: 'Pamuk, sen bilmeden de olsa Sencer'in otuz günlük emeğinden pay almışsın. Bu yüzden sepetindeki incirlerin yarısını ona geri verirmişsin. Ancak Sencer, sen de komşuna emeğinden haber vermemişsin, sessiz kalmışsın. Bu yüzden diğer yarısını Pamuk'ta bırakırmışsın. Ve bundan sonra o ağacı ikiniz birlikte sularmışsınız, hasadı da birlikte paylaşırmışsınız.' Tilki Sencer ile Tavşan Pamuk birbirlerine bakmışlar. Az önceki kırgın yüzleri gitmiş, yerine hafif bir utanç ve tatlı bir gülümseme gelmiş. Sencer patisini uzatmış, Pamuk da onun patisini sıkıca tutmuş. 'Kadı efendi,' demiş Pamuk, 'ben bugün yalnızca incir değil, komşumun kalbini de görmeyi öğrendim.' Sencer de eklemiş: 'Ben de öfkeyle koşmak yerine, önce konuşmayı öğrendim.' Kadı Meymun gülümsemiş, incir yapraklarının arasından süzülen altın ışık sakalına vurmuş.

O günden sonra Yaprakkent'te herkes birbirinin emeğine daha çok saygı gösterir olmuş. Tilki Sencer ise her sabah kovasını doldurup yola çıkarken kendi kendine gülümsermiş; çünkü artık biliyormuş ki emek, sabırla suladığı bir fidan gibiymiş; zamanı gelince meyvesini mutlaka verirmiş.