Fenerci Tilki

Dağ eteklerindeki yolların henüz tozlu, gökyüzünün ise menekşe rengine dönmeye başladığı bir akşam vaktiymiş. Küçük bir tilki, omzunda eski bir feneri ve cebinde dedesinden kalma bir not defteriyle, ilk kez tek başına şehir yoluna düşmüş. Yolun ortasındaki çizgiler ona bilinmeyen bir dilde yazılmış şiirler gibi görünüyormuş; ama o akşam öğrendikleri, hayatı boyunca unutamayacağı bir hikâyeye dönüşecekmiş.

Evvel zaman içinde, takvimlerin sayfalarının rüzgârla çevrildiği, saatlerin tik taklarını unuttuğu bir diyarda, ormanın kıyısındaki küçük bir kovukta Tilkicik adında meraklı mı meraklı bir yavru tilki yaşarmış. Tüyleri sonbahar yapraklarının rengindeymiş, kulakları ise en küçük fısıltıyı bile duyabilecek kadar sivri ve uyanıkmış. Annesi her sabah ona bir bardak ısırgan çayı hazırlar, babası ise akşamları kovuğun girişine oturup uzaktaki şehrin ışıklarını seyredermiş. Tilkicik, o şehrin ışıklarına âşıkmış. Onlara baktıkça içinde tatlı bir kıpırtı hisseder, bir gün gidip o ışıklı sokakların arasında dolaşmayı hayal edermiş. Ama henüz çok küçükmüş ve büyükleri ona hep aynı şeyi söylermiş: 'Yolların kendine has bir dili vardır Tilkicik. Önce o dili öğrenmen, sonra yola çıkman gerekir.' Tilkicik bu sözleri pek anlamazmış. Ona göre yol, sadece bir yerden başka bir yere giden uzun bir çizgiymiş. Ne dili olabilirmiş ki bir yolun? Ama bir akşam, dedesinin sandığını karıştırırken eski bir not defteri bulmuş. Defterin sayfaları sararmış, kenarları kıvrılmışmış. İçinde, dedesinin gençliğinde gezdiği yolların krokileri, küçük çizimler ve yanlarında minik notlar varmış. Bir sayfada şöyle yazıyormuş: 'Kırmızı ışık dururmuş, yeşil ışık yürürmüş, sarı ışık ise hazırlan dermiş.' Tilkicik bu cümleyi yüksek sesle birkaç kez tekrarlamış. Ne kırmızı ışığı varmış ormanda, ne de yeşilini bilirmiş. Ama içinde öyle büyük bir merak uyanmış ki, dedesinin omzundan astığı eski pirinç fenerini almış, defteri cebine yerleştirmiş ve annesinden, babasından izin isteyerek ilk yolculuğuna çıkmaya karar vermiş. Annesi onu uğurlarken alnından öpmüş ve 'Aceleci olma yavrum, kulağını yola ver, gözünü işaretlere çevir' demiş. Babası ise sadece gülümsemiş; çünkü o da bir zamanlar bu yolculuğa çıkmışmış.

Tilkicik patikadan aşağı doğru yürürken, ayaklarının altında çıtırdayan kuru yapraklar ona eşlik ediyormuş. Hava serinmiş, çam kokusu burnunun ucunu gıdıklıyormuş. Bir süre sonra ormanın sınırına gelmiş ve karşısında ilk kez gerçek bir taş yol görmüş. Yolun ortasında, kar beyazı çizgiler düzenli aralıklarla uzayıp gidiyormuş. Tilkicik tam karşıya geçecekken, yandan hızla bir tarla faresi geçmiş; öyle ki Tilkicik şaşkınlıktan iki adım geri sıçramış. 'Aman dikkat et küçük dost!' demiş yaşlıca bir ses. Tilkicik dönüp baktığında, başında kırmızı şapkasıyla yolun kenarında oturan bir Porsuk Dede görmüş. Porsuğun elinde yuvarlak, üzerinde bir tarafı yeşil bir tarafı kırmızı işaretler olan bir levha varmış. 'Karşıya geçmeden önce sağa bakılırmış, sonra sola, sonra tekrar sağa. Yolun nefes aldığı yeri bulmadan adım atılmazmış' demiş Porsuk Dede. Tilkicik kulaklarını dikmiş. 'Ama Porsuk Dede, bu kadar bekleyince geç kalmaz mıyım?' diye sormuş. Porsuk Dede gülümsemiş ve 'Geç kalmak, hiç varamamaktan iyidir yavrum. Acele eden, çoğu zaman kendini de başkalarını da üzermiş' demiş. Tilkicik bu sözleri defterine not etmiş. Yola devam etmiş. Bir süre sonra, üç farklı yolun kesiştiği bir meydana varmış. Meydanın ortasında, üç gözlü tuhaf bir direk varmış: bir gözü kırmızı, bir gözü sarı, bir gözü yeşilmiş. Tilkicik defteri açmış ve dedesinin notunu bulmuş: 'Kırmızı durur, yeşil yürür, sarı hazırlanır.' İşte tam o anda anlamış! Bu üç gözlü direk, yolun kendi diliymiş. Tam direğin yeşil gözü yanmış ve Tilkicik karşıya geçmek için bir adım atmışken, hemen yanından soluk soluğa bir Tavşan koşarak geçmiş. Tavşan kırmızı ışıkta bile durmamış, fenerini sallaya sallaya öyle bir koşmuşmuş ki, az kalsın yoldan geçen sütçü kirpinin arabasına çarpacakmış. Sütçü kirpi son anda durmuş, sütler dökülmüş, Tavşan ise hiç bakmadan kaçıp gitmiş. Tilkicik koşup kirpiye yardım etmiş. Yere dökülen küçük süt şişelerini birer birer toplamış, kirilmemiş olanları arabasına dizmiş. Kirpi gözleri dolu dolu 'Sağ ol yavrum' demiş. 'Bu sütleri sabaha kadar köyün hasta yavrularına yetiştirmem gerekiyordu. O aceleci tavşan, yalnız kendini düşündü.' Tilkicik utançla başını eğmiş; çünkü bir an önce o da Tavşan gibi düşünmüşmüş içinden. Belki kuralları bilmek yetmezmiş; onlara neden uyulduğunu anlamak da gerekirmiş. Kirpiyle vedalaşıp yola devam ettiğinde, içindeki o ilk heyecan biraz değişmiş. Artık yalnız şehrin ışıklarına ulaşmak değil, yol boyunca karşılaştığı herkese saygı göstermek de önemliymiş onun için. Bir köprüden geçerken, köprünün altında ağlayan minik bir kunduz yavrusu görmüş. Kunduz yolunu kaybetmişmiş ve annesini arıyormuş. Tilkicik fenerini yakmış, defterini açmış ve birlikte annesini bulana dek ona eşlik etmiş. Anne kunduz, yavrusuna kavuşunca Tilkicik'e bir gümüş yaprak hediye etmiş ve 'Bu yaprak, yolda iyilik edenlerin cebinde olur' demiş.

Şehre yaklaştığında gece iyice çökmüşmüş. Sokak lambaları birer birer yanmaya başlamış, taş döşeli yollar sarı bir ışıkla parıldıyormuş. Tilkicik, şehrin meydanına vardığında karşısında kalabalık bir grup hayvan görmüş. Ortada ise tanıdık bir yüz: kırmızı ışıkta koşan o aceleci Tavşan! Tavşan ayağını incitmiş, yere oturmuş ağlıyormuş. Anlaşılan bir başka köşede yine kurallara uymadan koşarken düşmüşmüş. Etrafındakiler ona kızgın değil, üzgün bakıyormuş. Tilkicik yaklaşmış. Tavşan onu görünce başını öne eğmiş; çünkü sütçü kirpi olayını hatırlamışmış. 'Özür dilerim küçük tilki' demiş kısık bir sesle. 'Ben hep en hızlı olmak istiyorum, ama sanırım hızlı olmakla aceleci olmak aynı şey değilmiş.' Tilkicik gülümsemiş ve cebinden gümüş yaprağı çıkarmış. 'Bunu sana vereyim' demiş. 'Anne kunduz bana, iyilik edenlerin cebinde durur demişti. Sen de bundan sonra başkalarını düşünerek yürürsen, bu yaprak sana yol gösterir.' Tavşan'ın gözleri parlamış. Ayağındaki acıyı bile unutmuş gibi olmuş. Yaşlı Baykuş Hanım, bir dalın üstünden bu sahneyi izliyormuş. Aşağı süzülüp Tilkicik'in omzuna konmuş ve 'Sen bu gece, yolun dilini gerçekten öğrendin yavrum' demiş. 'Çünkü kurallar yalnız tabelalarda yazılı değildir; kalplerde de yazılıdır. Sağa bakmak, sola bakmak, beklemek, sıra vermek; hepsi aslında başkalarını sevmenin sessiz biçimleridir.' Tilkicik o gece şehrin ışıkları altında uzun uzun yürümüş. Her köşe başında durmuş, her ışıkta beklemiş, her geçen yaşlıya yol vermiş. Kovuğuna döndüğünde sabah olmak üzereymiş. Annesi onu sımsıcak bir kucaklamayla karşılamış. Babası ise sadece dedesinin defterine bakmış ve gülümsemiş; çünkü Tilkicik defterin son sayfasına şunu yazmışmış: 'Yolun dili, sabırla, saygıyla ve şefkatle konuşulurmuş. Ben de bugün o dili öğrenmişim.' O günden sonra Tilkicik, ormanın küçük dostlarına yolları öğreten kişi olmuş. Elinde dedesinin feneri, cebinde gümüş yaprağı, sırtında o eski not defteriyle, her akşam ormandan çıkıp şehre giden patikalarda küçüklere eşlik edermiş. Ve onlara hep aynı cümleyi söylermiş: 'Acele etmeyin, etrafa bakın, birbirinize iyi davranın. Çünkü en güzel yolculuk, herkesin sağ salim eve döndüğü yolculukmuş.'

Sabahın ilk ışıkları tepelerin ardından süzüldüğünde, Tilkicik artık eskisinden biraz daha büyümüş, biraz daha sakin ve çok daha dikkatli bir gezgin olmuş. Feneri hâlâ omzunda asılıymış, ama içindeki ışık artık yalnızca camın arkasında değil, bakışlarında da yanıyormuş. Çünkü o gece anlamış ki kurallar; özgürlüğü kısıtlayan zincirler değil, herkesin güvenle evine dönebilmesi için ipek gibi örülmüş görünmez köprülermiş.