Hurma Ağacının Sırrı

Bir varmış bir yokmuş, kumların altın gibi parladığı, kuyuların serin sularıyla yolculara şifa olduğu uzak bir diyarda, küçük bir köy varmış. Bu köyün tam ortasında, gövdesi yaşlı ama yaprakları hâlâ genç bir hurma ağacı dururmuş. Köylüler ona 'Dede Hurma' derlermiş; çünkü o ağaç, dedelerin dedelerinden beri oradaymış ve her yıl en tatlı meyveleri verirmiş.

Bir varmış bir yokmuş, kumların altın gibi parladığı, kuyuların serin sularıyla yolculara şifa olduğu uzak bir diyarda, küçük bir köy varmış. Bu köyün tam ortasında, gövdesi yaşlı ama yaprakları hâlâ genç bir hurma ağacı dururmuş. Köylüler ona 'Dede Hurma' derlermiş; çünkü o ağaç, dedelerin dedelerinden beri oradaymış ve her yıl en tatlı meyveleri verirmiş. Dede Hurma'nın sahibi, gönlü geniş bir adam olan Yusuf Amca'ymış. Yusuf Amca, her hasat mevsiminde ağacın altına büyük bir kilim serer, topladığı hurmaları üç parçaya ayırırmış. Bir parçası ailesine, bir parçası komşulara, bir parçası da yoldan geçen yorgun yolculara olurmuş. 'Bir hurma çoğaldıkça tatlanır,' dermiş gülümseyerek, 'paylaşmadığın lokma boğazında kalır evladım.' Yusuf Amca'nın bir de torunu varmış: Selim. Selim sekiz yaşında, kara gözlü, kıvırcık saçlı, meraklı bir çocukmuş. Dedesinin yanından bir an olsun ayrılmaz, onun her dediğini can kulağıyla dinlermiş. Ama Selim'in küçük bir kusuru varmış: paylaşmayı pek sevmezmiş. Eline geçen tatlıyı, oyuncağı, hatta renkli bir taşı bile sımsıkı yumruğunda saklarmış. Annesi ne kadar tatlılıkla anlatsa da, Selim 'Bu benim, ben buldum, ben aldım,' deyip arkasını dönermiş. Bir sabah, gökyüzü turuncuya boyandığında ve horozlar henüz ötmeye başlamadan, Yusuf Amca Selim'i uyandırmış. 'Haydi yavrum,' demiş yumuşak sesiyle, 'bugün Dede Hurma'nın ilk hasadı. Sen de bana yardım edeceksin.' Selim sevinçle yatağından fırlamış. Çünkü o tatlı, ballı hurmaların hepsini ilk kez kendi elleriyle toplayacakmış.

Ağacın altına geldiklerinde, sabah serinliği yanaklarına değmiş. Yapraklar hafif bir rüzgârla fısıldaşıyor, uzaklardan kuyudan su çeken kadınların sesleri geliyormuş. Yusuf Amca uzun bir sırığı eline almış, dallara nazikçe dokunmuş. Olgun hurmalar, tıpkı küçük altın damlaları gibi kilime düşmeye başlamış. Selim hayretle bakmış; her bir hurma, güneş ışığında parlıyormuş. 'Dede,' demiş Selim, gözleri ışıl ışıl, 'bunların hepsini eve götürelim mi?' Yusuf Amca gülümsemiş, torununun saçlarını okşamış. 'Önce üç sepete ayıracağız evladım. Sonra konuşuruz.' Üç hasır sepet getirmişler. Birincisine ailenin payını, ikincisine komşuların payını, üçüncüsüne de yolcuların payını koymuşlar. Selim'in yüzü hafifçe asılmış. 'Ama dede, biz topladık. Neden başkalarına veriyoruz?' Yusuf Amca yere oturmuş, dizine bir hurma almış. 'Selim'im,' demiş, 'bu ağacı biz dikmedik. Bunu benim dedemin dedesi dikmiş. O da bir gün gölgesinde oturup yiyemeden bu dünyadan göçmüş. Ama bizler bugün onun emeğini yiyoruz. Demek ki bir iyilik, sahibinden sonra da yaşarmış. Biz de bu iyiliği başkasına ulaştırmazsak, zincir kopar.' Selim bir şey anlamış gibi başını sallamış ama içinden, 'Ben yine de en güzellerini kendime ayıracağım,' diye geçirmiş. O gün öğleden sonra, Yusuf Amca dinlenmek için içeri girmiş. Selim, kilimin başında tek başına kalmış. Tam o sırada köyün yolundan ince bir ses gelmiş. Yaşlı bir kadıncağız, elinde boş bir bezle, ağır ağır yürüyormuş. Üstü tozlu, yüzü yorgunmuş. Selim onu tanımış: bu, köyün ucunda yalnız yaşayan Ayşe Nine'ymiş. Kimsesi yokmuş ve çoğu zaman kuru ekmekle karnını doyurduğu söylenirmiş. Ayşe Nine ağacın yanına geldiğinde durmuş, gözlerini Selim'e çevirmiş. 'Evladım,' demiş kırık dökük bir sesle, 'bugün hasat olduğunu duydum. Bir avuç hurma alabilir miyim acaba? Üç gündür ağzıma tatlı bir şey değmedi.' Selim bir an donakalmış. Önündeki yolcular sepetine baktı; içinde sadece birkaç tane hurma kalmıştı çünkü sabahleyin bazılarını gizlice kendi sepetine aktarmıştı. 'Dedem yok,' demiş aceleyle, 'sonra gel.' Ayşe Nine başını öne eğmiş, 'Peki yavrum, Allah razı olsun yine de,' deyip dönmüş, yavaşça uzaklaşmış. Selim, ninenin uzaklaşan sırtına bakarken içinde garip bir sıkışma hissetmiş. Sanki göğsünün ortasına küçük bir taş düşmüş gibi olmuş. Yumruğundaki hurmaya bakmış; az önce o kadar tatlı görünen meyve, şimdi tadını yitirmiş gibiymiş. Ama gururu konuşmaya başlamış: 'Olsun, ben hak ettim. Ben topladım.' Akşamüstü olmuş, gökyüzü mor ile pembenin arasında bir renge bürünmüş. Yusuf Amca dışarı çıktığında, Selim'i ağacın altında dalgın oturur bulmuş. 'Ne oldu yavrum, neden böyle düşüncelisin?' diye sormuş. Selim önce bir şey söylememiş. Sonra, içindeki o küçük taş büyüdükçe büyümüş ve sonunda gözlerinden iki damla yaş olup süzülmüş. Olanları tek tek anlatmış dedesine. Ayşe Nine'yi, boş sepet bahanesini, içindeki sıkıntıyı...

Yusuf Amca, torununu azarlamamış. Onu yanına oturtmuş, sırtını sevgiyle sıvazlamış. 'Selim'im,' demiş yavaşça, 'içindeki o sıkıntı var ya, ona pişmanlık derler. Pişmanlık, kalbin sana 'yanlış yaptın' demesidir. Ama pişmanlığın en güzel yanı, bir kapı olmasıdır. O kapıdan geçersen, daha iyi bir insan olarak çıkarsın.' Selim gözlerini silmiş. 'Ben ne yapayım şimdi dede?' Yusuf Amca ayağa kalkmış, en büyük sepeti eline almış. 'Haydi,' demiş, 'pişmanlığın ilacı, telafi etmektir.' Birlikte, kendi paylarına ayırdıkları sepetten en olgun, en tatlı hurmaları seçmişler. Selim, sabah gizlice kendi köşesine ayırdığı hurmaları da utanarak sepete eklemiş. Üstüne bir de annesinin yaptığı taze ekmekten bir somun koymuşlar. Güneş ufka inerken, dede ile torun köyün ucundaki o küçük, kerpiç eve doğru yürümüşler. Selim'in adımları önce çekingenmiş, sonra bir yumuşak rüzgâr eserce hafiflemiş. Ayşe Nine'nin kapısını çaldıklarında, içeriden şaşkın bir ses gelmiş. Kapı açıldığında, nine onları görüp gözlerini büyütmüş. Selim öne çıkmış. Sesi titrese de, kalbi cesurmuş. 'Ayşe Nine,' demiş, 'bugün sana yalan söyledim. Sepette hurma vardı ama ben vermek istemedim. Çok özür dilerim. Bunları sana getirdim. Hepsini sen al, lütfen.' Ayşe Nine'nin gözleri dolmuş. Eğilmiş, Selim'in alnından öpmüş. 'Evladım,' demiş, 'hatayı kabul etmek, hiç hata yapmamaktan daha büyük bir yiğitliktir. Sen bugün benden çok daha kıymetli bir şey getirdin: doğruluğunu getirdin.' O gece eve dönerlerken, gökyüzü yıldızlarla dolmuş. Selim, dedesinin elini sıkıca tutmuş. İçindeki o taş artık yokmuş; yerine sıcacık, yumuşacık bir his gelmiş. Sanki göğsünde küçük bir kandil yanıyormuş. 'Dede,' demiş, 'paylaşınca insanın içi neden böyle ısınıyor?' Yusuf Amca gülmüş, başını göğe kaldırmış. 'Çünkü evladım, iyilik dediğin şey, paylaşıldıkça sahibine de ışık verir. Tıpkı bir mum gibi: bir başka mumu yaktın diye seninkinin alevi azalmaz, sadece etraf daha çok aydınlanır.' Ertesi gün Selim, sabah ezanıyla uyanmış. Doğruca Dede Hurma'nın altına koşmuş. Dünkü üç sepetin yanına, kendi küçük sepetini de eklemiş. Annesine, 'Bunu da ben dolduracağım,' demiş, 'mahallenin çocuklarına götüreceğim.' Annesi şaşkın, dedesi gururlu, gülümseyerek bakmışlar ona. Selim, paylaşmanın bir şeyi azaltmadığını, tam tersine çoğalttığını o gün öğrenmiş. Dede Hurma'nın gölgesi artık sadece bir ailenin değil, bütün köyün gölgesiymiş. Ve derler ki, o günden sonra köyde yetişen her hurma, biraz daha tatlıymış; çünkü içlerinde paylaşmanın o güzel tadı varmış.

Selim, paylaşmanın bir şeyi azaltmadığını, tam tersine çoğalttığını o gün öğrenmiş. Dede Hurma'nın gölgesi artık sadece bir ailenin değil, bütün köyün gölgesiymiş. Ve derler ki, o günden sonra köyde yetişen her hurma, biraz daha tatlıymış; çünkü içlerinde paylaşmanın o güzel tadı varmış.