Keloğlan ve Yedi Tepe

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, develer tellal iken pireler berber iken, ben annemin beşiğini tıngır mıngır sallar iken; uzak mı uzak, yakın mı yakın, ne bilinir ne sorulur bir diyarda yaşarmış bizim Keloğlan. Başı her zamanki gibi cascavlak, yüreği ise bir tarla dolusu papatya kadar geniş bir çocukmuş. Annesiyle birlikte, sazdan örülmüş küçük bir kulübede, keçileriyle, tavuklarıyla ve bahçesinin ucundaki yaşlı dut ağacıyla mutlu mesut yaşarmış. Ancak o yılın baharı bir başka türlü gelmiş; rüzgâr, kulağına duyulmamış masalların fısıltısını taşımaya başlamış.

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, develer tellal iken pireler berber iken, ben annemin beşiğini tıngır mıngır sallar iken; uzak mı uzak, yakın mı yakın, ne bilinir ne sorulur bir diyarda yaşarmış bizim Keloğlan. Başı her zamanki gibi cascavlak, yüreği ise bir tarla dolusu papatya kadar geniş bir çocukmuş. Annesiyle birlikte, sazdan örülmüş küçük bir kulübede, keçileriyle, tavuklarıyla ve bahçesinin ucundaki yaşlı dut ağacıyla mutlu mesut yaşarmış. O yılın baharı bir başka türlü gelmiş. Rüzgâr, kulağına duyulmamış masalların fısıltısını taşımaya başlamış. Bir sabah, Keloğlan tam keçileri otlağa çıkarırken, köyün meydanında bir kalabalık toplandığını görmüş. Ortada, sırtında rengârengi bir heybe, elinde uzun bir asa olan yaşlı bir derviş varmış. Sakalı kar gibi ak, gözleri ise durgun bir gölet gibi berrakmış. Derviş, herkese duyurmuş: 'Ey ahali! Yedi tepenin ardında, adı Gönül Pınarı olan bir kaynak varmış. O pınarın suyundan bir yudum içen, kalbinin en sakladığı derdine derman bulurmuş. Ancak o yola çıkan, sırtında altın değil, göğsünde iyilik taşımalıymış.' Kalabalık homurdanmış, kimi gülmüş, kimi 'boş laf' deyip geçmiş. Ama Keloğlan orada, kalabalığın en arkasında, ayaklarının ucunda duran bir taşa bakıp derin derin düşünmüş. Çünkü annesinin son zamanlarda geceleri öksürdüğünü, dizlerinin ağrıdığını, bahçedeki işleri eskisi gibi yapamadığını biliyormuş. Anasının derdine derman olacak bir su varsa, o suyu yedi tepenin değil, yetmiş tepenin ardından bile getirirmiş. Akşam olduğunda, kulübenin küçük ocağının başında annesine sokulmuş. Ateşin çıtırtısı arasında, tereddütle konuşmuş: 'Anacığım, ben yedi tepenin ardına gideceğim.' Anası önce gülümsemiş, sonra oğlunun gözlerindeki kararlılığı görünce sessizce başını sallamış. Ona bir bohça hazırlamış: içine tuzsuz peynir, sertçe pişmiş bir somun ekmek, bir avuç kuru üzüm ve küçük bir toprak matara koymuş. 'Yavrum,' demiş, 'yolda karşına kim çıkarsa çıksın, önce selam ver, sonra dinle. Kulağın ağzından hep bir adım önde olsun.' Ertesi gün, gün henüz horozların bile uyanmadığı bir saatte, Keloğlan yola koyulmuş. Sırtında bohçası, ayağında yamalı çarıkları, elinde de dedesinden kalma çamdan bir baston varmış. Kulübenin arkasındaki keçilerden en küçüğü, adı Karakaş olan oğlağı, ne yapmış etmiş peşine takılmış. Keloğlan önce geri göndermek istemiş, ama Karakaş öyle bir bakmış ki, 'peki gel bakalım' demek zorunda kalmış. Böylece bir çocuk, bir oğlak ve bir baston, sabahın gümüşî sisinde yola düşmüşler. İlk tepeyi aştıklarında güneş yeni yeni doğuyormuş. Ovanın üzerine bal rengi bir ışık yayılmış, çiy taneleri ot uçlarında minik aynalar gibi parlıyormuş. Keloğlan derin bir nefes almış; toprağın, ıslak yoncanın ve uzaklardaki fırınlardan gelen taze ekmek kokusunun birbirine karıştığı o havayı içine çekmiş. 'Karakaş,' demiş oğlağa, 'demek macera dedikleri şey bu kokuymuş.'

İkinci tepenin eteğinde, yol kenarında oturmuş ağlayan bir kızcağız görmüş. Saçları örgülüymüş, önlüğü toz içindeymiş. Yanında devrilmiş bir sepet, sepetten dökülmüş bir sürü kırmızı elma varmış. Keloğlan annesinin sözünü hatırlamış: önce selam, sonra dinle. 'Selamünaleyküm bacım, hayrola, neden ağlarsın?' demiş. Kız başını kaldırmış: 'Elmaları pazara götürecektim, ayağım taşa takıldı, hepsi yuvarlandı. Şimdi eve eli boş dönersem babam üzülür.' Keloğlan hiç düşünmeden bohçasını yere bırakmış, dört ayak üstüne çökmüş. Karakaş da meraklı meraklı bakarken, çocuk otların arasına dağılmış elmaları tek tek toplamış. Bir kısmı çukura yuvarlanmış, bir kısmı dikenli çalıların dibine kaçmış; ama Keloğlan sabırla, elleri çizile çizile hepsini bulup sepete doldurmuş. Kız minnetle gülümsemiş, sepetten en kırmızı, en parlak elmayı çıkarıp uzatmış: 'Al bunu, yolun uzunmuş belli. Karnın acıkırsa yersin.' Keloğlan teşekkür etmiş, elmayı bohçasına özenle yerleştirmiş. Üçüncü tepeyi aşarken öğle olmuş. Bir çınarın gölgesinde soluklanırken, ağacın dibinde ipe dolanmış bir tarla kuşu görmüş. Zavallı kuşcağız kanadını çırpıp duruyor, ama daha da dolaşıyormuş. Keloğlan usulca yaklaşmış, kuşu ürkütmemek için nefesini bile tutmuş. Küçük parmaklarıyla düğümleri sabırla çözmüş. Kuş özgür kalınca havalanmış, ama gitmemiş; Keloğlan'ın omzuna konmuş, kulağına doğru cıvıldamış: 'İyilik bilirim, unutmam. Yolda darda kalırsan, üç kez ıslık çal, gelirim.' Sonra kanat çırpıp gökyüzünün maviliğine karışmış. Dördüncü tepe, tepelerin en dikiymiş. Keloğlan tırmanırken soluğu kesilmiş, alnından ter damlaları toprağa düşmüş. Karakaş da meleyerek arkadan gelmiş. Tepenin başında bir kuyu varmış. Kuyunun başında da, sırtı bükülmüş, elinde boş bir testiyle duran yaşlı bir nine oturuyormuş. 'Evladım,' demiş nine titrek bir sesle, 'kolum bu testiyi çekmeye yetmiyor. Su içmeden akşamı edeceğim galiba.' Keloğlan hemen kolları sıvamış. Kuyunun ipini çekmiş, çekmiş, çekmiş. Kova su yüklü ağırmış, ama Keloğlan dişini sıkmış. Testiyi soğuk, berrak suyla ağzına kadar doldurmuş. Nine bir yudum aldığında yüzü aydınlanmış. 'Ah oğul,' demiş, 'sen kimin nesisin böyle?' Keloğlan gülmüş: 'Ben yolcuyum nine, yedi tepenin ardına gidiyorum.' Nine bir süre ona bakmış, sonra cebinden küçük, tahtadan bir tarak çıkarmış. 'Bunu sakla,' demiş, 'sıkıştığın anda saçlarını tara... unuttum, senin saçın yok. O halde toprağa değdir, faydasını görürsün.' Beşinci tepenin ardında bir orman başlıyormuş. Ağaçlar sık, gölgeler serinmiş. Keloğlan içeri girerken az önce parlayan güneş birden kayboluvermiş; gökyüzü kurşuni bir örtüyle kaplanmış, iri iri yağmur damlaları düşmeye başlamış. Karakaş korkuyla melemiş. Keloğlan onu kollarına almış, koşarak bir kaya oyuğuna sığınmışlar. Yağmur öyle bir bastırmış ki, dünya suya kesmiş sanki. Oyukta otururken, biraz ilerde küçük, ıslanmış bir tilki yavrusu görmüş. Yavru titriyor, gözleri korkuyla parlıyormuş. Keloğlan bohçasından ekmeğinin bir parçasını koparmış, uzatmış. Tilki önce çekinmiş, sonra usulca yaklaşmış, ekmeği almış. Keloğlan ona sıcaklık versin diye kendi bohçasının bezini üzerine örtmüş. Yağmur dindiğinde tilki gitmiş, ama arkasında, taşın üzerinde parlayan tek bir kırmızı tüy bırakmış. Altıncı tepeyi aştığında Keloğlan yorulmuş, ama yüreği tuhaf bir hafiflikle doluymuş. Sanki yol boyunca sırtına yeni yükler bindiğini sanmışken, aslında hafiflediğini fark etmeye başlamış. Tepenin ardında bir köy varmış; ama köyün meydanında herkes suskun, boynu bükükmüş. Sordu soruşturdu, öğrendi ki: köyün değirmeni bozulmuş, un öğütülemiyor, çocuklar aç kalmak üzereymiş. Keloğlan değirmene gitmiş, çarkın altına eğilmiş bakmış. Bir taş, çarkın dişlisine sıkışmış. Kimse ellerini o dar aralığa sokmaya cesaret edememiş. Keloğlan'ın küçük elleri tam da o iş için yaratılmış gibiymiş. Bir buçuk saat uğraşmış, tırnakları kırılmış, parmakları yara bere içinde kalmış, ama sonunda taşı çıkarmış. Çark gıcırdayarak dönmeye başladığında, köylüler sevinçten haykırmışlar. Değirmenci ona bir kese uzatmış: 'Al oğul, hakkındır.' Keloğlan gülmüş: 'Ben ücret için yapmadım amca. Aç bir çocuk varsa köyünüzde, o keseyi ona verin, ben karnımı doyurdum sayılır.' Değirmenci şaşkın şaşkın bakakalmış.

Yedinci tepe... İşte bu tepe, öbürlerine hiç benzemiyormuş. Etekleri sisli, doruğu bulutların ardında saklıymış. Keloğlan tırmanmaya başladığında, sanki her adımda hava biraz daha ağırlaşıyor, ayakları biraz daha isteksizleniyormuş. Yolun ortasında birden karşısına iri yarı bir dev çıkıvermiş! Ama bu dev, masallarda anlatıldığı gibi kızgın falan değilmiş; tam tersine üzgün üzgün oturuyor, bir taşın üstünde çenesini avuçlarına dayamışmış. Keloğlan korkmamış. Yaklaşmış, selam vermiş. 'Ne var, ne yok dev emmi, niye böyle boynu bükük oturuyorsun?' demiş. Dev iç geçirmiş: 'Ah küçük yolcu, ben Gönül Pınarı'nın bekçisiyim. Ama yıllardır kimse buraya doğru dürüst gelmiyor. Gelenler de ya altın istiyor, ya taht istiyor, ya güç istiyor. Ben de onları sınıyorum, hepsi sınavda düşüyor, elleri boş dönüyor. Bekçilik yapmaktan çok, yalnızlık çekiyorum.' Keloğlan devin yanına oturmuş. Karakaş devin kocaman ayakkabısını koklamış, sonra rahatlayıp otlamaya devam etmiş. 'Peki senin sınavın nedir dev emmi?' diye sormuş çocuk. Dev gülümsemiş: 'Sınav zaten yolun kendisi. Sen yedi tepeyi aştın. Bana anlat bakalım, yolda ne yaptın?' Keloğlan başını kaşımış, düşünmüş: 'Vallahi dev emmi, pek bir şey yapmadım. Bir kızın elmalarını topladım, bir kuşun ipini çözdüm, bir nineye su verdim, bir tilki yavrusuna ekmek verdim, bir değirmenin taşını çıkardım. Bunların hepsi yolda öylece oldu.' Dev bir kahkaha atmış, kahkahası tepeleri titretmiş ama ürkütmemiş. 'İşte,' demiş, 'sınavı geçtin bile, kendin farkında olmadan. Çünkü asıl sınav, iyilik yaparken onu sınav sanmamaktır.' Sonra Keloğlan'ı elinden tutmuş, tepenin doruğuna götürmüş. Sisin ardında, bir kaya çatlağından şırıl şırıl akan berrak bir su varmış. Suyun sesi öyle güzelmiş ki, sanki içine düşen her damla küçük bir çıngırağa dönüşüyormuş. Keloğlan matarasını doldurmuş. Ama tam dönecekken, mataraya bakıp durmuş. 'Dev emmi,' demiş, 'anacığımın dizleri ağrıyor, öksürüyor. Ama bu su bir yudumluk. Ben onun bir yudum içmesini isterim. Ama... yolda gördüğüm o nine de yaşlıydı, onun da dizleri titriyordu. Bu suyu ona da götürsem, anama bir şey kalmayacak. Ne yapayım?' Dev, çocuğun bu sözü karşısında öyle bir gülümsemiş ki, gözlerinden iki damla yaş dökülmüş. 'Evladım,' demiş, 'sen daha suyu içmeden derdine derman oldun bile. Bak sana bir sır vereyim: Gönül Pınarı'nın suyu, paylaşıldıkça çoğalır. Kendine sakladığın kadar azalır, başkasıyla paylaştığın kadar taşar. Sen matarayı doldur, korkma. Yolda geri dönerken, o nineye de uğra. Anana da yeter, nineye de yeter, hatta daha fazlasına da yeter.' Keloğlan matarasını sımsıkı tutmuş, deve sarılmış. Dev de onun kel başını sevgiyle okşamış. 'Bir şey daha,' demiş dev, 'gerçek hazine, senin sırtındaki bohçada değil, senin arkanda bıraktığın izlerde. Sen tepeleri aşarken, aslında tepeler seni içinden geçirdi, yepyeni bir çocuk oldun.' Dönüş yolu, gidiş yolundan çok daha kısa gelmiş Keloğlan'a. Yaşlı nineye uğramış, ona bir yudum su içirmiş; ninenin belindeki ağrılar, gözlerindeki yorgunluk anında dağılmış. Nine ağlaya ağlaya dua etmiş arkasından. Sonra değirmencinin köyüne uğramış, hasta yatan yaşlı bir kadına bir yudum vermiş. Elma bahçesindeki kızın dedesine bir yudum vermiş. Ve her seferinde matara, ne kadar boşalırsa boşalsın, bir sonrakinde yine dolu gibi geliyormuş eline. Keloğlan köyüne döndüğünde, annesi onu dut ağacının altında beklermiş. Oğlunun sırt çantasında altın yokmuş, sırtında ipek kaftan yokmuş; ama gözlerinde yedi tepeyi aşmış bir çocuğun sakin ışığı varmış. Anası ona sarıldığında, Keloğlan matarasını uzatmış. Anası bir yudum aldığında, yıllardır dizlerinde biriken ağrılar sabahın sisi gibi dağılıvermiş. 'Ana,' demiş Keloğlan, 'ben yolda hazine aramaya çıkmıştım, meğer hazineyi çoktan bulmuşum da haberim yokmuş.' O günden sonra köyün çocukları her akşam dut ağacının altında toplanır, Keloğlan'ın yedi tepe masalını dinlerlermiş. Karakaş büyümüş, koca boynuzlu bir teke olmuş ama hâlâ Keloğlan'ın peşinden ayrılmazmış. Ve derler ki, o günden bu güne, iyilikle atılan her adım, dünyanın bir ucunda bir çiçeği açtırırmış, bir pınarı taşırırmış. Gökten üç elma düşmüş: biri bu masalı dinleyene, biri anlatana, biri de yol boyunca bir başkasına elini uzatana.

Keloğlan köyüne döndüğünde, annesi onu dut ağacının altında beklermiş. Oğlunun sırt çantasında altın yokmuş, sırtında ipek kaftan yokmuş; ama gözlerinde yedi tepeyi aşmış bir çocuğun sakin ışığı varmış. Anası ona sarıldığında, Keloğlan gülümsemiş ve 'Ana,' demiş, 'ben yolda hazine aramaya çıkmıştım, meğer hazineyi çoktan bulmuşum da haberim yokmuş.' O günden sonra köyün çocukları her akşam dut ağacının altında toplanır, Keloğlan'ın yedi tepe masalını dinlerlermiş. Ve derler ki, iyilikle atılan her adım, dünyanın bir ucunda bir çiçeği açtırırmış. Gökten üç elma düşmüş: biri dinleyene, biri anlatana, biri de yol boyunca bir başkasına elini uzatana.