Keloğlan ve Yedi Tepe

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, develer tellal, pireler berber iken; ben anamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken, dağların ardındaki bir köyde, başında tek bir tel saçı bile olmayan ama kafasının içi binbir fikirle dolup taşan bir oğlan yaşarmış. Adına Keloğlan derlermiş. Annesiyle birlikte, bacasından tütsü gibi mis kokular yükselen küçücük bir kerpiç evde otururlarmış. Bir gün köyün bilge nenesi, Keloğlan'a uzak diyarlarda kaybolmuş bir ezgiden söz etmiş. Bu ezgiyi bulmak için Yedi Tepe'yi aşmak gerekirmiş. Keloğlan, ne pahasına olursa olsun bu ezgiyi bulup köyüne getirmeye karar vermiş.

Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde... Anadolu'nun yedi tepesinin ardında, adı sanı pek bilinmeyen küçücük bir köy varmış. Bu köyün toprağı bereketli, suyu tatlı, insanları ise gülen yüzlüymüş. Ama son zamanlarda köyün üzerine tuhaf bir sessizlik çökmüş. Kuşlar şakımayı, çocuklar türkü söylemeyi, nineler ninni mırıldanmayı sanki unutmuşlar. Sanki köyün havasından bir şeyler eksilmiş, ama kimse ne olduğunu çıkaramamış. İşte tam da bu köyde, başında tek bir tel saçı olmayan, kafası ay gibi parlak, gözleri ise yıldız gibi pırıl pırıl bir oğlan yaşarmış. Adı Keloğlan'mış. Anasıyla birlikte, duvarları kerpiçten, damı topraktan, bahçesinde bir tek nar ağacı bulunan küçücük bir evde otururlarmış. Anası gündüzleri kilim dokur, geceleri ise oğluna eski masallar anlatırmış. Keloğlan, her sabah erkenden kalkar, keçilerini önüne katar, köyün arkasındaki yamaçlara çıkarmış. Orada bir taşın üstüne oturur, cebinden çıkardığı kavalı dudaklarına götürür, üflemeye çalışırmış. Ama ne yazık ki kavalından sadece cılız, kırık dökük sesler çıkarmış. Yine de umudunu kaybetmez, her gün biraz daha denermiş. Bir gün köyün en yaşlı ninesi, herkesin 'Bilge Nene' dediği o kır saçlı, mavi gözlü kadın, çeşme başında Keloğlan'ı yakalamış. Elindeki bakraçtan bir tas su uzatmış oğlana. 'İç bakalım yavrum,' demiş, 'içip de bana bir şey söyle: bu köyün havasında ne eksik, fark ettin mi?' Keloğlan suyu kana kana içmiş, bir an düşünmüş. 'Bilmem nene,' demiş, 'ama sanki bir şey eksik gibi. Sanki kulaklarım hep bir ses arıyor da bulamıyor.' Bilge Nene'nin gözleri yaşarmış. 'Aferin sana oğul,' demiş, 'sen de fark etmişsin demek. Bu köyün kaybettiği şey bir ezgidir. Çok çok eskiden, ben senin yaşındayken, bu köyün kendine has bir ezgisi vardı. Rüzgâr o ezgiyi taşır, dereler o ezgiyi mırıldanır, anneler o ezgiyle uyuturdu çocuklarını. Ama bir gün o ezgi kayboldu. Kimisi der ki rüzgâr alıp götürdü, kimisi der ki Yedi Tepe'nin ardına saklandı.' Keloğlan'ın gözleri parlamış. 'Peki nene,' demiş, 'o ezgi geri gelmez mi hiç?' Bilge Nene başını sallamış. 'Gelir oğul, gelir. Ama onu birinin gidip bulması, öğrenmesi ve geri getirmesi gerek. Yedi Tepe'yi aşacak, yedi sınavdan geçecek bir yürek lazım buna.' Keloğlan o gece eve döndüğünde uyuyamamış. Tavandaki çatlaklara bakarak düşünmüş, taşınmış. Sabah olduğunda anasının elini öpmüş. 'Ana,' demiş, 'ben Yedi Tepe'nin ardına gidiyorum. Köyümüzün kayıp ezgisini bulup getireceğim.' Anası önce çok şaşırmış, sonra mahzunlaşmış, en sonunda gülümsemiş. Çünkü oğlunun gözlerindeki o ışığı görmüş. O ışığın yolunu kesmenin doğru olmadığını bilmiş. Bir bohça hazırlamış: içine bir somun ekmek, bir parça beyaz peynir, bir avuç kuru üzüm, bir de Keloğlan'ın o eski kavalını koymuş. 'Yolun açık olsun yavrum,' demiş, 'ama unutma: en uzun yol bile, atılan ilk adımla başlar. Karşılaştığın herkese selam ver, dinlemeyi bil, sabırlı ol.' Keloğlan anasının elini bir kez daha öpmüş, bohçasını omzuna asmış, kavalını beline sokmuş ve yola koyulmuş. Köyün son evini geçtiğinde arkasına bir kez dönüp bakmış. Nar ağacının dalları rüzgârda hafifçe sallanıyormuş, sanki ona el sallıyormuş.

Keloğlan günlerce yürümüş. Bir gitmiş, iki gitmiş, dere tepe düz gitmiş. Yolda ne kervanlar görmüş, ne tuhaf çiçekler koklamış, ne de türlü kuşlar dinlemiş. Sonunda Birinci Tepe'nin eteklerine varmış. Bu tepe yusyuvarlak, üzeri papatyalarla kaplıymış. Tepenin ortasında ise koskocaman bir kaplumbağa otururmuş. Ama öyle sıradan bir kaplumbağa değil; sırtındaki kabuk yosun tutmuş, gözlerinde kuyu kadar derin bir bilgelik varmış. 'Selamünaleyküm kaplumbağa amca,' demiş Keloğlan edeple. 'Aleykümselam Keloğlan,' demiş kaplumbağa. 'Nereye böyle?' 'Yedi Tepe'yi aşıp kayıp ezgiyi bulmaya gidiyorum.' Kaplumbağa kıs kıs gülmüş. 'Acelen var galiba?' 'Var amca, köyüm beni bekliyor.' 'O zaman benimle yarışır mısın? Bu tepenin öbür yüzüne kim önce inerse, o kazansın. Eğer sen kazanırsan, sana yolun sırrını söylerim.' Keloğlan önce gülümsemiş. 'Bir kaplumbağayla yarışmak kolay olur,' diye düşünmüş içinden ama dile getirmemiş. Yarış başlamış. Keloğlan koşa koşa tepeden inmeye başlamış. Ama acelesinden bir taşa takılmış, yuvarlanmış, yine kalkmış, derken ayağı bir köke dolanmış. Kaplumbağa ise ağır ağır, sabırla, hiç durmadan yürümüş. Keloğlan tepeden indiğinde kaplumbağayı kendisinden önce varmış bulmuş. 'Ah amca,' demiş utanarak, 'kaybettim.' Kaplumbağa başını sallamış. 'Kaybetmedin oğul, öğrendin. Acele eden, en kısa yolda bile düşer. Sabırlı ol, adımlarını say. Bu, sana ilk hediyem olsun.' Keloğlan teşekkür etmiş, kaplumbağaya veda etmiş ve İkinci Tepe'ye doğru yola koyulmuş. Bu sefer adımlarını sayarak, sabırla yürümüş. İkinci Tepe çıplak, kayalıkmış. Tepenin başında ufak bir kız çocuğu oturuyor, hıçkıra hıçkıra ağlıyormuş. Keloğlan koşup yanına varmış. 'Ne oldu kardeş, neden ağlıyorsun?' Kız başını kaldırmış. 'Kuzucuğumu kaybettim. Bu kayalıklarda nereye gittiğini bilmiyorum.' Keloğlan bir an düşünmüş. Kendi yolu vardı, acele etmeliydi. Ama kızın gözlerindeki yaşları görünce içi cızlamış. 'Üzülme,' demiş, 'beraber arayalım.' Saatlerce kayaların arasını taramışlar. Sonunda küçük bir çukurun içinde, korkudan titreyen kuzuyu bulmuşlar. Kız sevincinden kuzuyu bağrına basmış. 'Sana nasıl teşekkür edeyim?' demiş. 'Gerek yok,' demiş Keloğlan. Tam gitmek üzereyken kız onu durdurmuş. 'Bekle,' demiş, boynundan ince bir ip çıkarmış. İpin ucunda küçük bir gümüş çıngırak varmış. 'Bunu al. Yolunu kaybettiğinde çal, yolunu bulursun.' Keloğlan çıngırağı boynuna takmış ve Üçüncü Tepe'ye tırmanmaya başlamış. Bu tepe ormanlıkmış. Ağaçların arasında ilerlerken bir inilti duymuş. Bakmış, bir tilki ayağı kapana sıkışmış, çırpınıp duruyor. Keloğlan korkmamış, eğilmiş, kapanı yavaşça açmış, tilkinin ayağını kurtarmış. Tilki bir süre ona bakmış, sonra konuşmuş — evet, konuşmuş, çünkü Yedi Tepe'nin tilkileri konuşurmuş. 'Sağ ol Keloğlan,' demiş tilki, 'sen bana iyilik ettin, ben de sana bir sır vereyim. Dördüncü Tepe'de bir göl vardır. O göle vardığında suya değil, sudaki yansımana bak. Sana doğruyu söyleyecek olan odur.' Keloğlan teşekkür etmiş, yola devam etmiş. Dördüncü Tepe'ye vardığında, gerçekten de pırıl pırıl bir göl bulmuş. Yorgunluktan dizleri titriyor, karnı acıkmış, sırtı ağrımış. Suya eğilip yansımasına bakmış. Yansımadaki Keloğlan ona gülümsemiş ve şöyle demiş: 'Ezgiyi bulmak için önce kendi içinin sesini dinlemen gerek. Gözlerini kapat, etrafını dinle.' Keloğlan dediğini yapmış. Gözlerini kapamış. Önce hiçbir şey duymamış. Sonra rüzgârın yapraklara değişini, sonra suyun kıyıya çarpışını, sonra uzaklarda bir kuşun ötüşünü, en sonunda da kendi kalbinin atışını işitmiş. Hepsi bir araya gelince, sanki ortaya bir ritim çıkmış. Keloğlan'ın yüzü aydınlanmış. Beşinci Tepe'de bir ihtiyar dede çıkmış karşısına. Sırtında odun yükü, beli iki büklümmüş. Keloğlan koşup yükü sırtlanmış, dedeyi köyüne kadar götürmüş. Dede ona bir tas ayran ikram etmiş, bir de ufak bir taş vermiş. 'Bu taş sıradan görünür ama içinde gece olduğunda parlayan bir ışık taşır. Karanlıkta yolunu aydınlatır.' Altıncı Tepe çetin geçmiş. Bu tepede sis varmış, göz gözü görmüyormuş. Keloğlan bir ara yolunu kaybetmiş. O an kız çocuğunun verdiği gümüş çıngırağı hatırlamış. Çıngırağı çalmış. Çıngırağın sesi sisi yararak ona yol göstermiş. Yansımadaki kendisinin söylediği gibi, etrafını dinleyerek, sabırla, adım adım ilerlemiş ve sisin sonuna ulaşmış.

En sonunda Yedinci Tepe görünmüş uzaktan. Bu tepe öyle yüksekmiş ki başı bulutlara değiyormuş. Tepenin başında, kocaman bir çınar ağacı varmış. Ağacın dalları sanki gökyüzünü tutuyormuş. Keloğlan dizlerinin titremesine aldırmadan tırmanmaya başlamış. Gece olmuş, ihtiyar dedenin verdiği taşı çıkarmış cebinden, taş yumuşacık bir ışıkla parlamaya başlamış. O ışıkla yoluna devam etmiş. Sonunda çınarın altına varmış. Ama orada ne bir ezgi varmış, ne bir saz, ne bir türkücü. Sadece rüzgârda hışırdayan yapraklar, bir de ağacın dibinde uyumakta olan küçücük bir serçe varmış. Keloğlan'ın içine bir hüzün çökmüş. 'Bunca yol geldim,' demiş, 'yedi tepeyi aştım, yedi sınavdan geçtim. Kayıp ezgi nerede?' O sırada serçe gözlerini açmış, başını yana eğmiş. 'Sen de mi ezgiyi arıyorsun?' 'Evet,' demiş Keloğlan, 'köyüme götürmek için.' 'Peki yol boyunca ne öğrendin?' diye sormuş serçe. Keloğlan bir an durmuş, düşünmüş. 'Sabretmeyi öğrendim kaplumbağadan. Yardım etmeyi öğrendim küçük kızdan. İyiliğin karşılıksız olması gerektiğini öğrendim tilkiden. Kendi içimi dinlemeyi öğrendim göldeki yansımadan. Yaşlıya saygıyı öğrendim ihtiyar dededen. Kaybolduğumda dostların sesini hatırlamayı öğrendim sisli tepede. Ve karanlıkta umudu öğrendim parlayan taştan.' Serçe gülmüş. 'İşte ezgi bu, Keloğlan. Kayıp ezgi, sıradan bir nağme değildi. O bir kalbin ezgisiydi. Sabrın, şefkatin, saygının ve dinlemenin sesiydi. Sen bütün bunları öğrendiğine göre, ezgiyi de bulmuşsun demektir. Şimdi kavalını çıkar.' Keloğlan beline sıkıştırdığı eski kavalı çıkarmış titreyen elleriyle. Dudaklarına götürmüş. Bu sefer üflediğinde, kavaldan eskisi gibi cılız, kırık sesler değil, dünyanın en güzel ezgisi dökülmüş. Sanki kaplumbağanın ağır adımları, kuzunun melemesi, tilkinin fısıltısı, gölün şırıltısı, ihtiyarın iç çekişi, çıngırağın tıngırtısı, parlayan taşın sıcaklığı; hepsi birden o ezgiye karışmış. Çınar ağacının yaprakları sevinçle hışırdamış. Serçe kanat çırpmış, gökyüzünde küçük bir tur atmış. 'Haydi şimdi köyüne dön,' demiş, 'ama unutma: bu ezgiyi tek başına çalarsan eski tadını vermez. Onu paylaşmalısın.' Keloğlan dönüş yoluna koyulmuş. Bu sefer yol ona daha kısa gelmiş. Yedi tepeyi geri aşarken her dosta uğramış, hepsine birer ezgi çalmış. Kaplumbağa kabuğundan başını çıkarıp dinlemiş, küçük kız kuzusuyla beraber dans etmiş, tilki kuyruğunu sallamış, ihtiyar dede gözlerini kapayıp gülümsemiş. Sonunda köye varmış. Köyün girişindeki nar ağacının altında durmuş, kavalını dudaklarına götürmüş ve çalmaya başlamış. Önce bir çocuk duymuş ezgiyi, koşa koşa gelmiş. Sonra bir nine, sonra bir çoban, sonra bütün köy. Herkes meydanda toplanmış. Keloğlan çaldıkça, köyün üstündeki o tuhaf sessizlik dağılmış. Kuşlar yeniden ötmeye, dereler yeniden şırıldamaya, nineler yeniden ninni söylemeye başlamış. Keloğlan'ın anası kalabalığın arasından geçip oğluna sarılmış. Gözlerinden iki damla yaş süzülmüş ama bu sefer sevinçten. 'Hoş geldin yavrum,' demiş, 'sen gittiğinden beri evimizin de bir ezgisi eksikti.' O geceden sonra köyde her akşam meydanda toplanılır olmuş. Keloğlan kavalını çalar, çocuklar etrafında halka olur, nineler kilim dokurken mırıldanır, dedeler başlarını sallayarak dinlerlermiş. Çünkü artık biliyorlarmış: bir köyün ezgisi, o köyde yaşayan kalplerin birbirine değmesinden doğarmış. Keloğlan da bunu Yedi Tepe'nin ardından değil, attığı her sabırlı adımdan, gösterdiği her küçük şefkatten öğrenmiş.

Keloğlan, kaybolmuş ezginin aslında uzak diyarlarda değil, paylaşmayı, dinlemeyi ve sabretmeyi öğrenen bir kalbin içinde olduğunu anlamış. Köyüne döndüğünde herkes onun gözlerindeki ışığı fark etmiş. O günden sonra köyün bütün çocukları akşamları meydanda toplanır, Keloğlan'ın Yedi Tepe'den getirdiği o tarifsiz ezgiyi mırıldanırlarmış. Gökten üç elma düşmüş: Biri sabreden Keloğlan'a, biri dinlemeyi bilenlere, biri de bu masalı sonuna kadar dinleyen sizlere.